Zbyt wysoka cena, brak wyraźnej potrzeby, brak regularnego kontaktu i wybór innego dostawcy – to standardowe powody, które zespoły handlowe zapisują jako przyczyny utraty szansy sprzedażowej w B2B. Ale czy te dane są wystarczające, aby rzeczywiście usprawnić proces sprzedaży i zwiększyć jego efektywność?
Z tego artykułu dowiesz się:
- czym jest analiza win-loss i jak ją przeprowadzić,
- jak wyznaczyć cele analizy win-loss,
- jakich zasad przestrzegać podczas wywiadów z klientami,
- jak weryfikować wyniki analizy win-loss, aby wyciągać najważniejsze wnioski.
Procesy zakupu realizowane przez firmy są nierzadko długie, skomplikowane i wymagają kontaktu z wieloma potencjalnymi dostawcami. Mimo to powody utraty szansy sprzedaży w firmach bywają opisywane zaledwie dwoma czy trzema słowami, wybranymi z predefiniowanej listy. Czy takie podejście służy rozwojowi Twojego marketingu i sprzedaży? Spójrz na poniższy przykład.
Przykład
Słuchaj „Marketer+” Podcast
Wyobraź sobie, że jako pracownik chcesz kupić dla firmy usługę o wartości ok. 20 tys. zł. Przed podjęciem decyzji przeprowadzasz badania rynku i sporządzasz krótką listę potencjalnych dostawców. Następnie inicjujesz rozmowy z tymi dostawcami i umawiasz dwa spotkania (z przedsiębiorstwami A i B) w celu bliższego zapoznania się z ofertą.
Firma A w każdej interakcji spisywała się wzorowo. Szybko odpowiedziała na Twoje zapytanie, znalazła dla Ciebie dogodny termin, a jej handlowiec przeprowadził z Tobą bardzo konkretne spotkanie.
Po jego zakończeniu, tego samego dnia firma przekazała Ci e-mail z podsumowaniem rozmowy i jasną propozycją współpracy.
Firma B zachowywała się z kolei tak, jakby nie chciała Twoich pieniędzy. Trzeba było czekać kilka dni na ich pierwszy kontakt. Podczas spotkania można było odnieść wrażenie, że o temacie wiesz zdecydowanie więcej od handlowca, który był przynajmniej dość uprzejmy i uśmiechnięty. Propozycję współpracy przygotowano niechlujnie, na nieaktualnych szablonach. Typowe kopiuj-wklej, z którego trudno cokolwiek wyczytać. Dodatkowo ostateczna oferta była o kilka tysięcy złotych droższa niż w przypadku firmy A.
Naturalnie decydujesz się na propozycję firmy A. Tydzień po podjęciu decyzji dzwoni do Ciebie ten sam uśmiechnięty handlowiec z organizacji B, który prowadził z Tobą spotkanie, i pyta, czy udało Ci się zapoznać z propozycją. Informujesz go, że podjęto decyzję o współpracy z inną firmą. Wówczas w Twoim kierunku zostaje wymierzone pytanie: „Dlaczego?”.
Jeżeli nie chcesz urazić człowieka po drugiej stronie słuchawki, najprawdopodobniej nie podasz prawdziwych powodów odrzucenia oferty. Prostą odpowiedzią, która szybko utnie dodatkowe pytania, jest wytłumaczenie, że chodziło o kilka czynników, ale koniec końców zadecydowała cena.
Handlowiec, który usłyszy taką odpowiedź, poczuje się usatysfakcjonowany (w końcu wystarczy powiedzieć swojemu szefowi, że „mamy za drogo”) i zaznaczy w CRM, że powody utraty szansy sprzedaży to „zbyt wysoka cena” lub „wybór innego dostawcy”. I z taką wiedzą firma rusza dalej w świat, aby próbować w dokładnie w ten sam sposób sprzedawać swoje usługi innym.
Ta nieco przerysowana historia pokazuje jeden istotny fakt: pozyskiwane w ten sposób informacje o powodach utraty oferty są często zupełnie nieadekwatne do rzeczywistości. To niesie bardzo poważne skutki – m.in. powoduje, że trudno jest w takich warunkach wypracować spójną wizję tego, co należy zmienić lub poprawić, aby pozyskiwać i domykać więcej szans sprzedaży.
Im więcej osób ze swojego zespołu o to zapytasz, tym więcej różnorodnych pomysłów pojawi się na horyzoncie. Nie wszystkie będą trafne, ponieważ mogą opierać się na subiektywnych opiniach i własnych założeniach. Jednym ze sposobów radzenia sobie z tymi wyzwaniami, szczególnie dla firm B2B, jest analiza win-loss.
Czym jest analiza win-loss
Analiza win-loss to narzędzie pomagające firmom zdiagnozować przyczyny, dla których klienci decydują się (lub nie) na zakupy właśnie u nich.
Analiza win-loss polega na pozyskiwaniu informacji o procesie sprzedaży Twojej firmy bezpośrednio od klientów, którzy przez niego przechodzili. W końcu to oni wiedzą najlepiej, jak wyglądał ten proces, jakie czynności w nim podejmowali i jakie mieli odczucia na każdym etapie. Co za tym idzie, analiza ta pozwala znaleźć realne niedociągnięcia po Twojej stronie, a także odkryć kwestie, które wpływają negatywnie na odczucia klientów.
Zapamiętaj
Dzięki analizie win-loss możesz skorzystać z prawa bezpośredniej informacji, zamiast bazować na własnych założeniach i domysłach1. Takie informacje należy pozyskać prosto od klientów, którzy faktycznie przechodzili przez proces sprzedaży Twojej firmy.
Z czasem liczba insightów rośnie. Jeśli realizujesz więcej badań, możesz zacząć zauważać prawidłowości, np. dotyczące sposobu działania poszczególnych handlowców czy odbioru Twojej oferty przez osoby z różnych branż lub typów firm.
Wskazówka
Wykorzystaj dane z analizy do usprawnienia działań marketingowych. Cenne insighty, które uzyskasz, pozwolą Ci zrozumieć, które elementy Twojej oferty są kluczowe dla klientów, jakie zastrzeżenia mogą hamować ich decyzje zakupowe oraz w jaki sposób Twoi kupujący porównują Cię z konkurencją.
Jak przeprowadzić analizę win-loss
Właściwa analiza win-loss polega na serii pogłębionych wywiadów z osobami, które przechodziły przez proces sprzedaży Twojej firmy. Przeprowadzenie takiej analizy można podzielić na trzy zasadnicze fazy.
1. Przygotowanie
Wiele firm, które chcą zrealizować analizę win-loss, zaczyna od chaotycznego dzwonienia do przypadkowo wybranych klientów i zadawania pytań, które w danej chwili przyjdą im do głowy. To błąd. Przez takie podejście w najlepszym wypadku stracisz mnóstwo cennych informacji, a w najgorszym – zrazisz do siebie klienta. Dlatego warto odpowiednio przygotować się do analizy. Pierwszym krokiem jest określenie jej celów.
Wskazówka
Zadaj sobie pytanie, dlaczego w ogóle przeprowadzasz analizę i jak chcesz wykorzystać jej rezultaty.Ten krok jest niezwykle istotny. Na podstawie wyznaczonych celów powinny zapadać wszystkie dalsze decyzje. Jeżeli przykładowo nie masz pewności, jakie pytania zadawać klientom, Twoje cele naprowadzą Cię na właściwy trop.
Jeśli chcesz zidentyfikować luki w procesie sprzedaży, rozmowa powinna przebiegać zupełnie inaczej niż w sytuacji, gdy chcesz poznać odczucia klienta po pierwszym kontakcie albo dowiedzieć się, jak klarowna i czytelna jest oferta, którą standardowo przesyłasz po wstępnym spotkaniu.
Istotnym krokiem jest opracowanie ramowego scenariusza wywiadów. Na bazie celów i informacji, jakie chcesz pozyskać, dobierz odpowiednie pytania, które pozwolą Ci uzyskać ważne dane. Dobrze opracowany scenariusz ułatwi Ci prowadzenie rozmów.
Wskazówka
Przed wykorzystaniem scenariusza w praktyce możesz przeprowadzić krótki test. Usiądź z osobą z innego działu, poproś ją, żeby wcieliła się w rolę Twojego klienta, i przeprowadź rozmowę. Dzięki temu dowiesz się wcześniej, jakie odpowiedzi i reakcje wywołują przygotowane przez Ciebie pytania.
2. Przeprowadzenie wywiadów
Wywiady stanowią centralny element projektu i wpływają na jakość wyników. Istnieje kilka zasad, których należy przestrzegać podczas ich prowadzenia.
3. Podsumowanie i wyciągnięcie wniosków
Po zakończeniu serii wywiadów nadszedł czas na ich podsumowanie i analizę wyników. Jeśli wywiady były rejestrowane, proces ten będzie znacznie prostszy.
Jeżeli każdy z Twoich wywiadów zawierał podobne pytania, dobrym punktem wyjścia do analizy jest stworzenie pliku w Excelu. W osobnych kolumnach należy umieścić pytania, a w wierszach – odpowiedzi poszczególnych respondentów. Taka struktura ułatwi porównanie i analizę odpowiedzi na poszczególne kwestie, co jest niezbędne do wyciągnięcia istotnych wniosków.
Na kolejnym etapie warto zastosować system oznaczeń (np. za pomocą kolorów) kluczowych fragmentów odpowiedzi. Należy wyróżnić informacje o tym, co miało wpływ na wygranie lub przegranie danej sprzedaży, jakie są mocne i słabe strony Twojej oferty, oraz o kryteriach stosowanych przez klientów.
Przykład
Wiele zespołów, z którymi pracuję jako konsultant, decyduje się na regularne spotkania – przykładowo co dwa tygodnie – aby wspólnie zdanie po zdaniu analizować transkrypcje wywiadów. To pozwala na pełne wykorzystanie perspektywy całego zespołu w celu optymalizacji procesów sprzedażowych, doskonalenia oferty oraz usprawnienia komunikacji z klientem. Dzięki temu podejściu możliwe jest wydobycie wszystkich wartościowych informacji z przeprowadzonych badań.
Podsumowanie
Analiza win-loss to seria pogłębionych wywiadów z osobami, które przechodziły przez Twój proces sprzedaży. Ma na celu wyjaśnienie rzeczywistych przyczyn decyzji klientów i jest szczególnie przydatna dla firm B2B, które chcą poznać czynniki wpływające na powodzenie lub niepowodzenie transakcji. Pozwala na efektywne kształtowanie procesu sprzedaży, doskonalenie oferty oraz optymalizację komunikacji marketingowej.
Zapamiętaj
Twój proces sprzedaży i to, jak wygląda on w rzeczywistości, znają najlepiej Twoi klienci. To oni przez niego przechodzą i to właśnie im firma pragnie oferować swoje produkty lub usługi. Z tego względu perspektywa klienta powinna być traktowana priorytetowo.
- Oprawie bezpośredniej informacji przeczytasz więcej w mojej książce „9 praw marketingu B2B”.






