Edukacja, motywacja, recykling – jak ASEKOL PL aktywizuje szkoły i społeczności lokalne (case study)

Każdego roku w Polsce powstają tysiące ton elektrośmieci. Część z nich trafia tam, gdzie nie powinna. A reszta? Czeka, aż ktoś się nią zajmie. Emocje i wygoda wciąż wygrywają z ekologiczną odpowiedzialnością, dlatego skuteczne działania prośrodowiskowe wymagają dziś takiej samej precyzji, jaką znamy z performance marketingu. ASEKOL PL Organizacja Odzysku Sprzętu Elektrycznego i Elektronicznego S.A. pokazuje, jak połączyć edukację ekologiczną z mechanizmami angażującymi uczestników. Dwa programy: „Elektrośmieci oddajesz – nagrody dostajesz!” i „Czyste Sołectwo” udowadniają, że kompleksowa, przemyślana komunikacja oraz elastyczne nagrody pieniężne wpływają na proekologiczne postawy w skali kraju.

Rynek ZSEE (zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego) rośnie lawinowo – w Polsce generujemy już ponad 14–15 kg elektroodpadów na mieszkańca rocznie¹. Jednocześnie świadomość ekologiczna, choć jest dziś wyższa, nadal wymaga wzmocnienia poprzez edukację i konkretne bodźce do aktywności.

Skuteczny mechanizm w kampaniach edukacyjnych – odpowiedź na rosnący problem elektroodpadów

ASEKOL PL realizuje obowiązki środowiskowe w obszarach ZSEE, baterii i akumulatorów, produktów w opakowaniach, olejów i opon, łącząc to z doradztwem, audytami środowiskowymi oraz kampaniami edukacyjnymi projektowanymi pod potrzeby klientów. Jednak jego misją jest coś więcej niż zapewnienie zgodności z przepisami. To edukacja i aktywizacja Polaków, by wiedzieli, jak postępować z elektroodpadami, a co ważniejsze – chcieli to robić.

Słuchaj „Marketer+” Podcast

Marka od lat projektuje kampanie, które nie tylko uczą, ale też realnie angażują i przynoszą wymierne korzyści zarówno dla osób zaangażowanych, jak i dla środowiska. Dwa flagowe konkursy – „Elektrośmieci oddajesz – nagrody dostajesz!” oraz „Czyste Sołectwo” – pokazują, jak połączyć wiedzę z emocjami, a ekologię z nowoczesnym systemem motywacyjnym. Równolegle prowadzone są działania ułatwiające mieszkańcom prawidłowe pozbywanie się elektroodpadów, dzięki blisko 400 czerwonym kontenerom (zlokalizowanym na Górnym Śląsku, aglomeracji warszawskiej i Opolu) oraz bezpłatnym odbiorom wielkogabarytowego sprzętu AGD/RTV bezpośrednio z domów. Zebrane śmieci (ze zbiórek szkół, sołectw, kontenerów, odbiorów) trafiają do profesjonalnego zakładu przetwarzania i zostają poddane procesom recyklingu.

Jak więc pokazać, że ekologia się opłaca? I dosłownie, i w przenośni?

Konsument, który nie kupuje, ale oddaje i zyskuje

Polacy wytwarzają coraz więcej elektroodpadów, a jednocześnie wciąż nie wszyscy wiedzą, jak prawidłowo je oddawać. Z naszych obserwacji wynika, że świadomość nie zawsze przekłada się na działanie. Barierą bywa wygoda, a często również brak informacji, gdzie można oddać elektrośmieci. Dlatego w ramach swoich działań edukacyjnych ASEKOL PL organizuje dwa konkursy, które z sukcesami pozwalają podnosić świadomość ekologiczną społeczeństwa. Do kogo trafiają i jakie mają efekty?

„Elektrośmieci oddajesz – nagrody dostajesz!”

Program, realizowany od 12 lat, obejmuje wszystkie typy placówek oświatowych i wychowawczych: od przedszkoli poprzez szkoły podstawowe i średnie, aż po uczelnie, domy dziecka, świetlice, biblioteki, kluby sportowe, internaty czy warsztaty terapii zajęciowej. Uczestnicy zbierają elektroodpady przez cały rok szkolny, a w zamian za każdy kilogram otrzymują nagrody pieniężne.

Najważniejsze w tym konkursie jest włączenie edukacji w ekologiczne działanie. Dzieci i młodzież nie tylko słyszą o recyklingu, ale przede wszystkim uczą się go w praktyce. Elementem akcji są materiały edukacyjne, które pokazują, w jaki sposób stare, zużyte sprzęty mogą zyskać nowe życie.

Z roku na rok widać, że to właśnie aktywny udział uczniów, nauczycieli i rodziców tworzy największą wartość programu, który ma podwójny cel: zwiększyć ilość zebranych elektrośmieci oraz budować świadomość ekologiczną wśród dzieci i młodzieży. Zbiórki często stają się częścią szkolnego życia – towarzyszą im lekcje tematyczne, warsztaty ekologiczne, gry i zabawy w temacie recyklingu. Placówki otrzymują komplet materiałów dydaktycznych, takich jak ulotki, plakaty czy interaktywne gry.

„Czyste Sołectwo”

Drugi z programów, „Czyste Sołectwo”, skierowany jest do lokalnych liderów – sołtysów, Kół Gospodyń Wiejskich, a także władz gmin i miast, które wspierają zbiórki na swoim terenie. To już trzecia edycja tego konkursu.

Każde sołectwo może zorganizować własną zbiórkę elektroodpadów: ustalić terminy, wyznaczyć miejsca, zachęcić mieszkańców i dopilnować, by zebrane sprzęty trafiły do  recyklingu. Dzięki temu projektowi ponad 800 sołectw w całej Polsce przekształciło tradycyjne akcje porządkowe w prawdziwe lokalne wydarzenia. Często z piknikami, warsztatami i edukacją w tle.

Zbierane są wszystkie rodzaje sprzętów: od dużego AGD (lodówki, pralki, piekarniki) przez mały sprzęt (odkurzacze, miksery, czajniki), aż po RTV, komputery, drukarki, zabawki elektryczne, elektronarzędzia czy kable. Dzięki takim zbiórkom udaje się oczyścić lokalne przestrzenie z niebezpiecznych odpadów, które często przez lata zalegały w garażach, piwnicach czy przy posesjach.

Program nie tylko wspiera ochronę środowiska, ale też integruje mieszkańców. Wspólne przygotowania, zaangażowanie sołectw i Kół Gospodyń Wiejskich sprawiają, że akcje zyskują wymiar społeczny – budują relacje i poczucie wspólnej odpowiedzialności. Wielu sołtysów podkreśla, że to właśnie te zbiórki zmieniły nawyki mieszkańców, którzy dziś nie wyrzucają już starego telewizora czy miksera do odpadów zmieszanych, bo wiedzą, że za chwilę znowu odbędzie się zbiórka i sprzęt zostanie odebrany legalnie oraz bezpiecznie.

Tu również obowiązuje prosty przelicznik: nagroda pieniężna (a dokładniej 400 zł) za każdą tonę zebranych elektrośmieci – oraz nagrody główne w formie kart Pluxee. Pozyskane dzięki programowi środki służą najpilniejszym potrzebom społeczności.

Odrobiona lekcja motywacji – rola nagradzania

Rozpoczynając działania edukacyjne, ASEKOL PL szukał rozwiązań, które wzmocnią motywację do działania i przełożą wiedzę teoretyczną na konkretne zachowania. Od samego początku oczywiste było, że zaangażowanie uczestników konkursów będzie nagradzane. W pierwszych edycjach programów do wygrania były nagrody rzeczowe. Szybko okazało się jednak, że uczestnicy – szczególnie szkoły i gminy – mają bardzo różne potrzeby. Jedni chcieli sfinansować pomoce dydaktyczne lub transport, inni organizację wydarzeń czy doposażenie placówek. W przypadku działań o charakterze ogólnopolskim nawet najszerszy katalog nagród rzeczowych nie będzie w stanie zaspokoić potrzeb każdej szkoły.

Dlatego wniosek był prosty: tylko elastyczna nagroda pieniężna pozwoli uczestnikom wykorzystać środki zgodnie z lokalnymi potrzebami, stąd karty przedpłacone Pluxee Nagroda, które można wykorzystać na dowolny cel, zarówno w szkołach, jak i w sołectwach. To rozwiązanie, które wspiera działania ASEKOL PL, sukcesywnie zwiększa zainteresowanie programami i wyróżnia je na tle konkurencyjnych projektów.

Oddając elektrośmieci, uczestnicy nie tylko pomagają środowisku, ale też zyskują środki, które mogą wykorzystać w dowolny sposób. Właśnie w tej elastyczności tkwi największa siła nagród pieniężnych w postaci kart przedpłaconych. Zarówno z badań konsumenckich, które co roku realizujemy z IRCenter, jak i z doświadczenia naszego oraz naszych klientów wynika, że takie rozwiązanie buduje prawdziwe zaangażowanie, bo daje uczestnikom akcji wolność decydowania o tym, co jest dla nich ważne. Przykład firmy ASEKOL PL pokazuje, że karty Pluxee Nagroda doskonale sprawdzają się nie tylko w akcjach promocyjnych, zwiększających sprzedaż, ale także w projektach edukacyjnych i społecznych. Są uniwersalne, proste w dystrybucji i natychmiastowe w użyciu. W przeciwieństwie do nagród rzeczowych nie ograniczają, ale otwierają możliwości, dopasowując się do potrzeb każdej grupy docelowej, a w tym przypadku: od dzieci po całe społeczności dorosłych. Dzięki temu nagradzanie staje się nie tylko formą gratyfikacji, ale też motywacją do realnej zmiany postaw i dbania o środowisko. Kiedy uczestnicy sami decydują, jak wykorzystają swoją nagrodę, czują się współautorami sukcesu. I to właśnie wtedy akcje takie jak konkursy organizowane przez ASEKOL PL mają najmocniejszy, długofalowy efekt – mówi Monika Ekiert, chief marketing officer w Pluxee Polska.

Potwierdza to rosnące zainteresowanie konkursami: z roku na rok liczba zgłoszeń placówek oraz sołectw, a także ilości zebranego sprzętu rośnie. Nowe placówki, które cały czas przystępują do programu, zwracają uwagę na to, że są liczne konkursy, w których do wygrania są nagrody rzeczowe, ale w związku z tym, że wolą swobodę wyboru, decydują się na właśnie konkurs organizowany przez ASEKOL PL. Uczestnicy chętniej angażują się, gdy widzą realne efekty swojego wysiłku. Dobrze zaprojektowany system nagród sprawia, że edukacja przestaje być nudna, a staje się doświadczeniem, które daje satysfakcję i poczucie wpływu.

Szeroka, ale przemyślana komunikacja – filar wszystkich działań

Projekty ASEKOL PL docierają do odbiorców poprzez:

• kampanie Google Ads kierowane bezpośrednio do szkół i sołectw,
• współpracę z aplikacją Librus – kanałem komunikacji z nauczycielami i dyrektorami szkół,
• media społecznościowe i lokalne,
• materiały drukowane i plakaty,
• obecność na konferencjach branżowych,
• pikniki i warsztaty ekologiczne, gdzie edukacja spotyka się z dobrą zabawą.

Tak zaprojektowana komunikacja sprawia, że informacja o konkursach dociera dokładnie tam, gdzie są podejmowane decyzje o przystąpieniu do nich i inicjowaniu zbiórek elektroodpadów.

Zmiana postawy buduje trwałą zmianę

Troska o środowisko wymaga coraz bardziej konkretnych działań, a skuteczna edukacja to taka, która prowadzi do mierzalnych efektów – coraz większej liczby zebranych elektroodpadów oraz rosnącej świadomości ekologicznej. Każda akcja w konkursach organizowanych przez ASEKOL PL to więcej świadomości, relacji i motywacji do dbania o planetę, które może być proste, atrakcyjne i z korzyścią dla wszystkich.

Kiedy z roku na rok widzę rosnącą liczbę szkół oraz sołectw, wiem, że nasza strategia działa. Ma sens i zmienia świat na lepszy – kilogram po kilogramie.

Źródła:

1. GUS „Odpady w Polsce 2023”, GIOŚ 2024, Eurostat WEEE Statistics 2024