Promocje przyciągają jak magnes – wpływają na wybór sklepu i podjęcie decyzji o zakupie. Gdy okazja kończy się rozczarowaniem, pojawia się pytanie: czy na pewno wiem, z czego korzystam – jak działa mechanizm promocji i jaka jest ostateczna cena produktu? Badanie przeprowadzone przez ARC Rynek i Opinia na zlecenie UOKiK rzuca światło na mechanizmy, które stoją za atrakcyjnymi rabatami – i na pułapki, jakie niosą1.
Z tego artykułu dowiesz się:
- jakie najważniejsze wnioski płyną z badania ARC Rynek i Opinia,
- jak zachowuje się polski konsument w otoczeniu promocji i za co Polacy je kochają,
- jakie czynniki są dla klienta najistotniejsze przy wyborze sklepu stacjonarnego, a jakie decydują w przypadku sklepu internetowego,
- jakie artykuły Polacy najchętniej nabywają w promocji,
- jakie elementy utrudniają zrozumienie mechanizmu promocji i ostatecznej ceny.
Rabat na każdym rogu
Wystarczy krótka wizyta w sklepie convenience lub w drogerii, aby zauważyć, że znaczna część tzw. cenówek przypiętych do półek opatrzona jest informacją o promocji. Czasami można odnieść wrażenie, że specjalna oferta dotyczy większości asortymentu, a produkty w cenie regularnej stanowią mniejszość lub są trudne do zlokalizowania.
Taki stan rzeczy z jednej strony stanowi odpowiedź na oczekiwania konsumentów, którzy coraz chętniej poszukują atrakcyjnych okazji zakupowych, z drugiej – jest konsekwencją rosnącej konkurencji rynkowej. Marki i sieci handlowe starają się przyciągnąć uwagę klientów poprzez coraz bardziej zróżnicowane oferty promocyjne, które oprócz samego zachęcania do zakupu mają za zadanie budować lojalność wobec marki.
Słuchaj „Marketer+” Podcast
W ostatnim czasie promocje przestały pełnić wyłącznie funkcję sprzedażową i stały się również ważnym narzędziem kreowania wizerunku oraz komunikacji marek. Warto zauważyć, że komunikacja ta odbywa się nie tylko na linii
klient – marka, lecz także na linii marka – konkurencja.
Promocyjna rywalizacja między dwoma największymi graczami na rynku dyskontów odbiła się szerokim echem w mediach i szybko nabrała dynamiki, aby ostatecznie zostać okrzyknięta „wojną cenową”.
Przykład
Specjalne oferty cenowe są w oczywisty sposób integralnym elementem strategii marketingowej marek, a jednocześnie pełnią istotną rolę w konsumenckich strategiach zakupowych.
Zapamiętaj
Promocje są silnym bodźcem, mogącym zaważyć na decyzji o zakupie konkretnego produktu, a dzięki szerokiej komunikacji oddziałują na konsumentów jeszcze przed wizytą w sklepie.
Łatwo jest zwabić klienta rabatem
Według badania przeprowadzonego przez ARC Rynek i Opinia promocje oraz rabaty zajmują drugie, zaraz po cenie produktu, miejsce na liście czynników wpływających na wybór sklepu stacjonarnego przez klienta (wykres 1). Aż 80% badanych wskazało, że kieruje się tym kryterium.
W przypadku zakupów internetowych promocje oddziałują na konsumentów równie silnie. Warto jednak pamiętać, że środowisko online w większym stopniu sprzyja porównywaniu ofert. Promocje i rabaty należą do istotnych czynników decydujących o wyborze sklepu internetowego zaraz obok ceny produktu oraz kosztu i szybkości dostawy (wykres 2).
W warunkach, gdy dynamicznie rosnące ceny stały się trwałym elementem rynkowego krajobrazu, Polacy coraz częściej przyjmują strategie zakupowe oparte na oszczędzaniu.
Warto wiedzieć
Aktywne poszukiwanie promocji nie jest już rzadkością, lecz utrwalonym nawykiem konsumenckim, który w istotny sposób wpływa na kształt domowych budżetów i codzienne decyzje zakupowe.
Najczęściej korzystamy z promocji w przypadku artykułów spożywczych. Ma na to wpływ m. in. częstość korzystania z produktów tej kategorii. Aż 80% Polaków biorących w udział w badaniu przeprowadzonym na zlecenie UOKiK zakupiło artykuł spożywczy objęty promocją w okresie trzech miesięcy przed badaniem (wykres 3).
Konsumenci uważnie śledzą oferty promocyjne praktycznie we wszystkich kategoriach; od podstawowych artykułów FMCG, po te rzadziej nabywane jak RTV/AGD. Ten nawyk staje się coraz silniejszy w wyniku rozwoju cyfryzacji – aplikacje mobilne, porównywarki cen oraz elektroniczne gazetki zakupowe pozwalają nie tylko na szybki dostęp do informacji o regularnej ofercie, lecz także na bieżące monitorowanie atrakcyjnych ofert.
Uczestnictwo w programie lojalnościowym marki jest właściwie jednoznaczne z używaniem jej aplikacji mobilnej, a ta stanowi niesłychanie wygodną i efektywną platformę do komunikowania się z klientem. Istotne, jeśli nie centralne, miejsce w tej komunikacji zajmują promocje.
Polacy przestali wstydzić się polowania na rabaty, wręcz przeciwnie: coraz częściej traktują je jako swego rodzaju grę z jasnymi zasadami i satysfakcjonującą nagrodą na końcu.
Pytanie czy w tej grze to rzeczywiście konsument wygrywa? Gdy sięgamy po artykuły objęte promocją, zazwyczaj kieruje nami chęć oszczędzania. Jednak promocja bardzo często jest impulsem do nieplanowanych zakupów.
Warto wiedzieć
Ponad połowa Polaków (54%) przyznaje, że w czasie zakupów produktów spożywczych pod wpływem promocji kupuje więcej, niż wcześniej zaplanowało. 39% badanych natomiast przyznało, że kupiło produkt spożywczy tylko dlatego, że objęty był on promocją.
Rozczarowanie płynące z braku zrozumienia warunków oferty
Okazje do skorzystania z promocji przytrafiają się przy każdej wizycie w sklepie. Produkty objęte specjalną ofertą często znajdują się na niemal wszystkich regałach. Same mechanizmy promocyjne oferowane przez jeden sklep czasami trudno jest zliczyć. Konsumenci mają do wyboru między innymi standardowe obniżki cen, możliwość zakupu większej liczby produktów w niższej cenie czy zakup w specjalnej cenie oferowany członkom programu lojalnościowego.
Na ile ten wybór jest świadomy, a oferta – rozumiana? I co najistotniejsze – czy konsumenci wiedzą jaka jest ostateczna cena produktu, którą zapłacą przy kasie?
Aż 58% konsumentów doświadczyło trudności w obliczeniu, ile ostatecznie zapłaci za produkt będący w promocji. Częściej sytuacja ta dotyczy sklepów stacjonarnych, które wskazało 29% osób badanych (wykres 4)
Problem ze zrozumieniem tego, jak dokładnie działa promocja, dotyczy większości wstępnie zainteresowanych konsumentów. Wiele komunikatów promocyjnych nie przekazuje jasno podstawowej informacji – ile faktycznie zapłacisz przy kasie.
Bardzo często problemem jest sam mechanizm działania oferty. Najczęściej wskazywaną przyczyną trudności z oszacowaniem ostatecznej ceny są bowiem niejasne lub skomplikowane warunki promocji. Na drugim miejscu znajduje się prozaiczny powód, związany z czytelnością cenówek, na których zastosowano zbyt małą, nieczytelną czcionkę lub tłoczy się na nich nadmiar informacji (wykres 5).
Między satysfakcją a frustracją – jak naprawdę działają promocje
Promocje są ważne z punktu widzenia konsumentów. Dla większości stanowią istotny element codziennych zakupów. Pełnią funkcje ekonomiczną, ponieważ wspierają prowadzenie domowych budżetów. Pełnią również ważną funkcję emocjonalną. Osadzone w coraz częściej stosowanych mechanizmach grywalizacji, mogą stanowić źródło satysfakcji i zadowolenia w czasie zakupów, o które coraz trudniej podczas zakupów w warunkach stale rosnących cen.
Polacy niewątpliwie kochają promocje, niestety w tej relacji bardzo często doznają zawodu. Konsument ma prawo czuć się oszukany w sytuacji, kiedy na rachunku widzi inną cenę niż ta, którą sam oszacował, gdy sięgnął po produkt objęty ofertą promocyjną. Taka sytuacja prowadzi do rozczarowania i utraty zaufania do marki.
Silne negatywne emocje mogą nieść za sobą poważne konsekwencje. Promocje, które powinny działać na zasadzie win-win – nieść korzyść dla marek i przyczyniać się do zadowolenia klientów – mogą w warunkach niezrozumienia prowadzić do poważnych problemów w relacji marki z konsumentem. A jak wiadomo, raz utracone zaufanie bardzo trudno jest odbudować.
1.Badanie ilościowe CAWI zrealizowano w maju 2024 r. na ogólnopolskiej próbie Polaków w wieku 15-65 lat, reprezentatywnej ze względu na płeć, wiek, wykształcenie oraz miejsce zamieszkania. Liczebność próby: N=2019 wywiadów. Projektem badawczym kierowała Sylwia Miszczyk – senior project manager w ARC Rynek i Opinia.








