Kiedy tworzymy stronę WWW czy aplikację, często zapominamy, że to badania user experience zapewniają najskuteczniejszą weryfikację pomysłów. Dzięki nim z łatwością odkryjesz mocne i słabe strony, przeprowadzisz skuteczną optymalizację. Do rodzajów badań należą m.in. testy użyteczności oraz wywiad pogłębiony.
Z tego artykułu dowiesz się:
- czym są testy użyteczności i wywiad pogłębiony,
- dlaczego są tak ważne,
- jak przygotować się do badań,
- jak rekrutować osoby do badań,
- jakich narzędzi potrzebujesz do przeprowadzenia badania,
- jak przeprowadzić analizę otrzymanych wyników.
Testy użyteczności oraz wywiad pogłębiony to rodzaje badań user experience. Dzięki nim z łatwością odnajdziesz błędy na stronie WWW lub w aplikacji i przeprowadzisz skuteczną optymalizację, zapewnią ci też najskuteczniejszą weryfikację pomysłów.
Czym są testy użyteczności i wywiady pogłębione?
Testy użyteczności polegają na wykonaniu kilku zadań przez użytkownika na stronie/w aplikacji, co ma za zadanie wskazać, które funkcjonalności spełniają swoje zadanie, a które wymagają poprawy.
Słuchaj „Marketer+” Podcast
Natomiast wywiady pogłębione w formie ustrukturyzowanej rozmowy mają na celu zapoznanie cię z potrzebami użytkownika i jego nawykami.
Oba rodzaje badań możesz planować już przy projektowaniu, a także wykorzystywać na gotowych, działających produktach w celu sprawdzenia poprawnego działania twojej strony lub aplikacji.
Kiedy przeprowadzać testy użyteczności oraz wywiady pogłębione?
Testy użyteczności warto powtarzać zawsze, kiedy decydujesz się zmienić znaczącą funkcję/element swojej strony/aplikacji. Pozwalają zorientować się, co może sprawić użytkownikowi problem.
Wywiady pogłębione zastosuj, jeśli chcesz bliżej poznać swoich użytkowników. Zapytaj o ich nawyki i preferencje nawiązujące tematyką do serwisu/aplikacji. Wywiad pogłębiony IDI (in-depth interview) ma charakter swobodnej rozmowy, którą należy ustrukturyzować konkretnymi pytaniami.
Możesz zastosować wywiady pogłębione jako uzupełnienie testów użyteczności.
Dlaczego potrzebujesz testów użyteczności?
Testy użyteczności weryfikują, czy twoja strona/aplikacja jest przyjazna użytkownikowi (czy wszystkie działania podejmuje się intuicyjne). Jeśli prowadzisz sklep internetowy, to na pewno zależy ci na tym, by osiągał wysokie wyniki sprzedaży. Testy użyteczności pomogą ci sprawdzić, jaką ścieżkę przechodzi klient na stronie, które elementy są dla niego najbardziej widoczne, a których nawet nie zauważa. Dzięki temu zweryfikujesz, co działa, a co warto poprawić.
Natomiast jeśli chcesz poszerzyć swoją ofertę, a nie jesteś pewien, w którą stronę iść, to warto skorzystać z wywiadów pogłębionych. Pomogą poznać bliżej potrzeby twoich klientów. Możesz także łączyć obydwie metody: przeprowadzać testy użyteczności oraz wspierać się wywiadami pogłębionymi.
Warto przeprowadzać testy użyteczności, ponieważ dzięki temu poprawisz swój komfort i nie marnujesz czasu na zastanawianie się, co możesz zrobić, by strona/aplikacja lepiej spełniała Twoje cele biznesowe.
Jak się przygotować do badań user experience?
Opracuj scenariusz badania
Zastanów się, jakie funkcje aplikacji/serwisu chcesz sprawdzić. Warto skupić się tylko na tych najważniejszych. Nie musisz testować takich operacji, których obsługa jest oczywista (np. standardowy proces logowania).
Przygotuj pytania do wywiadu pogłębionego (jeśli decydujesz się takowy przeprowadzić)
Przy wywiadzie pogłębionym należy wcześniej przygotować pytania i nauczyć się ich na pamięć. Jeśli twój serwis/aplikacja oferuje np. sprzedaż produktów, to spytaj użytkownika o proces zakupowy, czas ostatniego zakupu, napotkane problemy itp.
Przygotowanie pytań do wywiadu pogłębionego pozwoli na bliższe poznanie użytkownika oraz uzyskanie wskazówek, w którym kierunku powinieneś rozwijać produkt.
Stwórz prototyp do badań
Upewnij się, że prototyp jest przystosowany do obranego przez ciebie scenariusza. Niech klikalne będą wszystkie ekrany, z których ma korzystać uczestnik podczas badania. Sprawdź, czy wszystkie widoki są spójne.
Prototyp nie musi wyglądać ani zachowywać się jak w pełni działająca aplikacja. Dla pewności jednak przetestuj go przed badaniem na znajomym i sprawdź, czy wszystko działa.
Opracuj dokumentację
Jeżeli zdecydujesz się nagrodzić uczestników badania finansowo, to musisz zawrzeć z nimi umowę. Jeśli nie masz doświadczenia z tego typu dokumentacją, warto zgłosić się do osoby, która w twojej firmie przygotowuje takie dokumenty.
Przeprowadź rekrutację
Warto znaleźć takie osoby, które posiadają cechy docelowego użytkownika. Najszybszym sposobem będzie stworzenie ankiety rekrutacyjnej. Oprócz pytań o wiek czy płeć spróbuj zdobyć informacje związane z twoim produktem.
Możesz dodać ofertę pracy wraz z linkiem do ankiety i informacją, że firma nawiąże kontakt z wybranymi osobami. Ogłoszenia zamieść na forach tematycznych, grupach w mediach społecznościowych itp. Informacja o wynagrodzeniu zwiększy zainteresowanie badaniem.
Warto rozłożyć w czasie przygotowanie ankiety rekrutacyjnej, zebranie wyników oraz umówienie się z uczestnikami na konkretny termin. Przy 4–5 osobach do testowania możesz przeznaczyć na cały proces 1,5–2 tygodnie.
Jak przeprowadzić testy użyteczności stron internetowych i aplikacji?
Testy użyteczności – narzędzia, które są niezbędne:
- Podstawowym narzędziem jest tu komputer, smartfon lub tablet, na którym uczestnik badania ma wykonywać zadania.
- Urządzenie/aplikacja do rejestracji głosu oraz ekranu stanowi ważny element, ponieważ podczas badania możesz nie wyłapać wszystkiego, co mówi i robi jego uczestnik. Nagrywanie twarzy badanego jest niewskazane.
- Formatka do tworzenia notatek.
- Prototyp naszej strony/aplikacji w wersji klikalnej.
Jak wyglądać podczas badań user experience?
Dostosuj swój wygląd i zachowanie do warunków, w jakich się znajdujesz. Kiedy na przykład testujesz narzędzie na pracownikach banku w ich siedzibie, dopasuj się do formalnej specyfiki tego miejsca. Jeśli testujesz narzędzie przeznaczone dla studentów nie ubieraj się zbyt formalnie (mogłoby to onieśmielić uczestników badania).
Testowanie stron internetowych i aplikacji krok po kroku
Warto, by przy testowaniu aplikacji uczestniczyło co najmniej dwóch badaczy: moderator oraz obserwator. Najlepiej gdy drugi badacz (obserwator) znajduje się w osobnym pomieszczeniu, z którego widzi i słyszy, co się dzieje w pokoju badawczym. Jeśli nie ma takiej możliwości, to warto, by przebywał gdzieś z boku, by nie rozpraszać uczestnika badania.
Zadaniem moderatora jest przeprowadzenie użytkownika przez wszystkie zadania, zgodnie ze scenariuszem. Podczas badania użytkownik może natrafić na różne trudności. Rolą moderatora jest pomóc wtedy, kiedy zauważy on błąd krytyczny – kiedy nie działa funkcjonalność lub uczestnik nie jest w stanie wykonać zadania. Jeśli natomiast badany pyta, co ma robić dalej, moderator powinien odpowiedzieć: A jak by pan/pani się zachował/a w tej sytuacji, gdyby mnie tu nie było?
Rolą moderatora jest słuchanie i zadawanie pytań, a nie udzielanie wskazówek. Warto pamiętać, że twoim celem jest zdobycie cennych informacji, na podstawie których usprawnisz swój produkt.
O czym musi wiedzieć uczestnik biorący udział w badaniach user experience?
Poinformuj, że testujesz prototyp serwisu/aplikacji, a nie umiejętności użytkownika i poproś go o głośne komentowanie spostrzeżeń. Jeśli nagrywasz badanie do późniejszej analizy, powiedz o tym i uzyskaj zgodę na nagrywanie. Po zakończeniu badania zapytaj uczestnika raz jeszcze o wrażenia, poproś, by wskazał, co mu się podobało, a co nie.
Badania user experience – raport i wnioski
Warto na bieżąco podsumowywać każde spotkanie i na koniec jeszcze raz przejrzeć wszystkie nagrania. Wypisz, które funkcje sprawiały największe problemy. Podsumowanie badań jest momentem, w którym musisz rozdzielić to, co jest do poprawy, od tego, w co nie warto ingerować.
Przykłady„Nie podoba mi się ten odcień, uważam że powinien być ciemniejszy” – wypowiedź pokazuje jedynie poczucie estetyki badanego.
„W ogóle nie zwróciłem uwagi na ten dolny pasek nawigacji i dlatego nie potrafiłem przejść do podglądu mojego profilu” – wypowiedź świadczy o problemie, który warto zanotować i zastanowić się nad jego poprawą.
Raport testów użyteczności – kryteria, które warto zastosować
- błąd krytyczny – błąd najwyższej rangi, uniemożliwiający wykonanie zadania; wymaga niezwłocznej korekty przed oddaniem produktu do użycia,
- błąd średni – błąd poważny, utrudniający wykonanie zadania; wymagający korekty przed oddaniem produktu do użycia,
- błąd lekki – nie utrudnia w znacznym stopniu wykonanie zadania, może być uwzględniony po wdrożeniu i zweryfikowaniu na większej liczbie użytkowników,
- ocena pozytywna – elementy, o których badani wyrażali się pozytywnie; warto kontynuować i rozwijać obrany kierunek.
Warto przejść przez ważniejsze punkty aplikacji i zanotować spostrzeżenia zgodnie z powyższymi kategoriami. Dzięki temu uporządkujesz zdobyte informacje i będziesz mógł poprawić błędy lub zarekomendować zmiany, których należy dokonać w twoim produkcie.
Warto doczytać
- I. Mościchowska, B. Rogoś-Turek, „Badania jako podstawa projektowania User Experience”, Warszawa 2015.
- „7 Great, Tried and Tested UX Research Techniques”
- „Planowanie badania UX”
